Bor

Bor, yeryüzünde toprak, kayalar ve suda yaygın olarak bulunan bir elementtir. Toprağın bor içeriği genelde ortalama 10-20 ppm olmakla birlikte ABD'nin Batı bölgeleri ve Akdeniz'den Kazakistan'a kadar uzanan yörede yüksek konsantrasyonlarda bulunur.

Bor mineralleri, yapılarında farklı oranlarda bor oksit (B2O3) içeren doğal bileşiklerdir. Türkiye’de yaygın olarak bulunan bor mineralleri ise; tinkal, kolemanit ve üleksittir. Bu mineraller öncelikle fiziksel işleme tabi tutularak zenginleştirilmekte (konsantre bor) daha sonra rafine edilerek çeşitli bor kimyasallarına dönüştürülmektedir.

Bor nihai kullanım alanı olan sektörlerde çoğunlukla bor kimyasalları şeklinde tüketildiği gibi konsantre bor ürünleri olarak doğrudan da tüketilebilmektedir. Bor ürünleri; cam sanayii, tarım, kimya ve deterjan sektörü, seramik ve polimerik malzemeler, metalürji, nanoteknolojiler, otomotiv ve enerji sektörü, elektronik ve iletişim sektörü, uzay ve hava araçları, nükleer uygulamalar, askeri araçlar, yakıtlar ve inşaat gibi pek çok alanda kullanılmaktadır. Ancak, 2015 yılında tüketilen bor ürünlerinin %84’ü cam (yalıtım tipi cam elyafı, tekstil tipi cam elyafı, borosilikat cam ve panel cam), seramik-frit, tarım ve deterjan-temizlik sektörlerinde yoğunlaşmıştır.

Türkiye, dünyanın en büyük bor rezervlerine sahip olan ve buna paralel olarak dünyada en çok bor kimyasalları üretimini gerçekleştiren ülkedir.

Dünyada önemli bor yatakları Türkiye, ABD, Rusya ve Güney Amerika’da yer almaktadır. Türkiye toplam 3,3 milyar ton rezerv miktarı ile Dünya toplam bor rezervi sıralamasında %74'lük pay ile ilk sıradadır.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü ile Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü arasında 2002 yılında yapılan protokol ile hayata geçirilen Bor Master Arama Projesi kapsamında 2002-2013 yıllarında yapılan sondajlar neticesinde, 2 milyar ton olan %24-35 (B2O3) içerikli bor rezervlerimiz 1,3 milyar ton artarak 3,3 milyar ton'a çıkartılmış olup rezerv geliştirme çalışmalarına devam edilmektedir. Aynı kapsamda Bigadiç Master Projesi’ne (BİGMAP) devam edilmektedir. Kurulması planlanan tesislerin hammadde ihtiyacının karşılanması, madencilik faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve Bigadiç bor havzasının potansiyelinin yeniden değerlendirilerek yeni ocakların planlanmasının hedeflendiği projede 2015 yılı sonu itibarıyla 110 lokasyonda 28.021 metre sondaj gerçekleştirilmiştir.

Ülkemizin bilinen bor madeni yatakları Batı Anadolu'da; Eskişehir-Kırka, Kütahya-Emet, Bursa-Kestelek ve Balıkesir- Bigadiç'te bulunmaktadır.

Dünya bor ürünleri tüketimi yaklaşık 4 milyon tondur. 2015 yılında Dünya bor talebinin yaklaşık %50'si Eti Maden tarafından karşılanmaktadır.

Bor kimyasalları üretimi gerçekleştiren Eti Maden geniş bir ürün yelpazesi ile dünya bor sektöründe 2005 yılından itibaren lider konumuna gelmiştir. Eti Maden’in üretim kapasitesi 2,2 milyon tondur. Eti Maden'in 2002 yılında 436 bin ton olan bor kimyasalları üretimi 2015 yılında 1,84 milyon ton olarak gerçekleştirilmiştir. 2016 yılı için 2,2 milyon ton bor kimyasalları üretimi programlanmıştır.

Eti Maden'in bor satışları 2015 yılında miktar bazında 1,94 milyon ton ve değer bazında ise 809 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Eti Maden'in toplam satış gelirlerinin %97'si ihracat gelirlerinden oluşmaktadır.

Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.