Doğal Taşlar

Doğal taş bakımından, jeolojik yapısı itibarıyla zengin bir potansiyele sahip olan ülkemizde, bugünkü verilere göre 4 milyar m3 işletilebilir mermer, 2,8 milyar m3 işletilebilir traverten, 1 milyar m3 granit rezervi bulunmaktadır. Bu değerlere göre Türkiye dünya doğal taş rezervinin yaklaşık %40'ına sahiptir.

Türkiye'de yapılan araştırmalarda, 650'ye varan renk ve dokuda mermer çeşidinin bulunduğu belirlenmiştir. Başlıca doğal taş türlerimiz, çeşitli renk ve desenlerde kristalin kalker (mermer), kalker, traverten oluşumlu kalker (oniks), konglomera, breş ve magmatik kökenli kayaçlardan (granit, siyenit, diyabaz, diyorit, serpantin, vb.) oluşmaktadır.

Rezervlerimizin, mermer çeşitliliği ile birlikte değerlendirildiğinde, sektörün önemli bir istihdam kaynağı oluşturduğu ve dünya pazarlarında önemli bir yere sahip olduğumuz görülmektedir.

Türkiye'de üretilen ve uluslararası piyasada en tanınmış mermer çeşitleri, Süpren, Elazığ Vişne, Akşehir Siyah, Manyas Beyaz, Bilecik Bej, Kaplan Postu, Denizli Traverten, Ege Bordo, Milas Leylak, Gemlik Diyabaz ve Afyon Şeker'dir.

Uzun yıllar ekonomimiz içindeki gerçek potansiyeline ulaşamamış olan doğal taş sektörümüz, 1985 yılında Maden Kanunu kapsamına alınması ile yeni bir döneme girmiştir. Sektör, bu tarihten sonra her geçen yıl bir önceki yıla göre biraz daha büyümüş ve bugün maden ihracatımız içinde ilk sıradaki yerini almıştır.

Günümüzde klasik mermer üretim yöntemleri terk edilerek modern üretim yöntemlerine geçilmiştir. Mermer işleme kapasiteleri sürekli büyümekte, modern tesislerimizin sayısı sürekli olarak artmakta ve uzun yıllar blok mermer üzerine olan ihracatımız artık büyük oranda mamul hale getirilerek yapılmaktadır.

Mermer sektöründe, 2.560 adet mermer işletme izinli ruhsat sahası (mermer ocağı), küçük ve orta ölçekli 1.500 fabrika ve 7.500 atölyede bulunmakta ve yaklaşık 250.000 kişi istihdam edilmektedir. Üretimin tamamına yakın kısmı özel sektör tarafından yapılmaktadır. Türkiye'de 2014 yılında yaklaşık 5 milyon m3 doğal taş üretimi yapılmıştır.

Tablo : Türkiye Doğal Taş Üretim Değerleri

Sıra no: Maden Adı Üretim
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Birim
1 İgnimbrit 26.313 66.794 52.055 55.873 8.984 29.380 32.195 m3
2 Mermer 2.262.537 2.715.601 3.352.070 4.086.222 4.488.947 4.255.545 4.220564 m3
3 Oniks 2.145 2.322 2.113 7.678 4.867 15.665 10.688 m3
4 Traverten 759.118 1.002.866 879.319 1.685.049 760.549 713.697 812.840 m3
Toplam 3.050.113 3.787.583 4.285.557 5.834.822 5.263.347 5.014.287 5.076.287 m3
1 Andezit 3.307.107 1.908.544 6.436.380 2.878.093 2.873.932 3.358.863 6.803.746 ton
2 Bazalt 8.448.618 12.963.003 20.320.391 18.656.135 16.862.087 23.422.845 21.966.172 ton
3 Granit 367.959 324.718 239.819 245.911 505.317 896.348 1.219.916 ton
4 Dekoratif taş + Mozaik + Kayrak vd. 161.166 112.318 207.961 651.932 397.035 641.662 1.242.236 ton
5 Serpantin 22.671 14.000 26.745 2.514.601 1.025.427 14.701 13.112 ton
6 Yapıtaşı 270.270 62.865 37.945 33.553 ton
7 Diyabaz 1.276 5.538 1.969 293.777 94.835 335.958 226.939 ton
8 Gabro 252.463 255.070 ton
Toplam 12.308.79 15.328.12 27.233.26 25.510.71 21.821.49 28.960.785 31.760.744 ton

Mermer, blok veya kesilmiş parlatılmış olarak ihraç edilmektedir. Doğal taş ihracatında katma değeri en yüksek ürün, işlenmiş mermer ve işlenmiş travertendir. Sektörün ihracat potansiyeli, yatırımlara paralel olarak hızla gelişmektedir. 2003-2015 arasında doğal taş ihracatımız %333 artışla 1,5 milyon tondan 6,5 milyon tona yükselmiştir (İMMİB Sektör Raporu).

İhracat geliri ise 2014 yılında 2,1 milyar dolar, 2015 yılında ise 1,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2013 yılı doğal taş ihracatının %53,7'unu işlenmiş ürünler oluşturmaktadır.

İhracatın en önemli kısmını oluşturan işlenmiş mermer ve traverten ihracatında ilk sırada yer alan ülke ABD'dir. ABD'yi Suudi Arabistan, Irak takip etmektedir.

Blok mermer ihracatında ise en önemli alıcı yine Çin Halk Cumhuriyeti'dir. Bu ülkeyi sırasıyla Hindistan, ve Tayvan takip etmektedir.

Dünya doğal taş ihracat sıralamasında daha birkaç yıl öncesine kadar sekizinci sırada yer alan Türkiye doğal taş sektörü, 2006 yılı itibari ile beşinci sıraya yükselmiştir. Özellikle mermer ve traverten ihracatında 2009 yılında da Çin, İtalya ve İspanya'yı geride bırakarak en fazla ihracat gerçekleştiren ülke olmuştur.

Tablo : Türkiye Doğal Taş İhracat Değerleri (2011-2015)

2011 2012 2013 2014 2015
MİKTAR DEĞER MİKTAR DEĞER MİKTAR DEĞER MİKTAR DEĞER MİKTAR DEĞER
(ton) (FOB-$) (ton) (FOB-$) (ton) (FOB-USD) (ton) (FOB-USD) (ton) (FOB-USD)
DOĞAL TAŞLAR
DOĞAL TAŞLAR (BLOK)
mermer-traverten ham,
kabaca yontulmuş veya blok
4.884.453 775.782.149 5.179.368 926.195.030 5.687.636 1.123.107.107 4.918.744 977.839.620 4.351.096 873.208.360
grani̇t ham,kabaca
yontulmuş veya blok
549.693 21.001.870 784.515 23.366.935 578.435 17.686.634 296.220 15.557.439 112.087 9.649.937
kayağan taşi - ham veya
kabaca yontulmuş
1.146 217.862 1.072 198.708 4.495 566.137 5.354 638.601 3.041 381.419
TOPLAM 5.435.292 797.001.881 5.964.955 949.760.672 6.270.566 1.141.359.878 5.220.318 994.035.661 4.466.224 883.239.716
DOĞAL TAŞLAR (İŞLENMİŞ)
i̇şlenmi̇ş mermer 1.291.339 621.990.023 1.424.121 685.437 1.574.182 761.504.790 1.537.725 799.250.606 1.508.898 753.154.463
i̇şlenmi̇ş traverten 379.429 196.919.996 413.131 217.390 494.947 261.210.359 522.982 273.889.464 457.380 227.057.566
i̇nşaata elveri̇şli̇ di̇ğer
i̇şlenmi̇ş taşlar
41.148 29.009.769 27.096 18.222 301.302 24.447.654 25.875 21.096.347 24.854 14.134.888
tabi̇ taşlardan
karo,ranül,parça ve
tozlari
18.686 8.904.536 28.121 8.769 32.407 14.273.956 38.060 23.137.264 27.103 15.017.809
i̇şlenmi̇ş grani̇t 20.812 12.677.866 21.394 16.317 21.656 14.052.311 16.848 10.573.573 18.458 8.091.430
kayağan taşi - i̇şlenmi̇ş 1.133 2.999.061 1.082 3.074 3.522 6.351.944 1.954 4.236.049 1.777 2.417.882
tabi̇i̇ taşlardan
kaldirim ve döşeme
taşlari
94.090 4.618.496 14.886 2.452 13.952 1.834.714 8.886 2.510.803 13.898 4.111.402
TOPLAM 1.846.637 877.119.746 1.929.833 951.661 2.441.968 1.083.675.727 2.152.330 1.134.694.106 2.052.368 1.023.985.440
DOĞAL TAŞLAR GENEL TOPLAMI 7.281.929 1.674.121.627 7.894.788 950.712.333 8.712.534 2.225.035.604 7.372.648 2.128.729.767 6.518.592 1.907.225.156
Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.
DOĞAL TAŞ İLE İLGİLİ İÇERİKLER
Türkiye Doğal Taş Üretim Değerleri
Türkiye Doğal Taş İhracat Değerleri