Doğal Taşlar

Doğal taş bakımından, jeolojik yapısı itibarıyla zengin bir potansiyele sahip olan ülkemizde, bugünkü verilere göre 4 milyar m3 işletilebilir mermer, 2,8 milyar m3 işletilebilir traverten, 1 milyar m3 granit rezervi bulunmaktadır. Bu değerlere göre Türkiye dünya doğal taş rezervinin yaklaşık %40'ına sahiptir.

Türkiye'de yapılan araştırmalarda, 650'ye varan renk ve dokuda mermer çeşidinin bulunduğu belirlenmiştir. Başlıca doğal taş türlerimiz, çeşitli renk ve desenlerde kristalin kalker (mermer), kalker, traverten oluşumlu kalker (oniks), konglomera, breş ve magmatik kökenli kayaçlardan (granit, siyenit, diyabaz, diyorit, serpantin, vb.) oluşmaktadır.

Rezervlerimizin, mermer çeşitliliği ile birlikte değerlendirildiğinde, sektörün önemli bir istihdam kaynağı oluşturduğu ve dünya pazarlarında önemli bir yere sahip olduğumuz görülmektedir.

Türkiye'de üretilen ve uluslararası piyasada en tanınmış mermer çeşitleri, Süpren, Elazığ Vişne, Akşehir Siyah, Manyas Beyaz, Bilecik Bej, Kaplan Postu, Denizli Traverten, Ege Bordo, Milas Leylak, Gemlik Diyabaz ve Afyon Şeker'dir.

Uzun yıllar ekonomimiz içindeki gerçek potansiyeline ulaşamamış olan doğal taş sektörümüz, 1985 yılında Maden Kanunu kapsamına alınması ile yeni bir döneme girmiştir. Sektör, bu tarihten sonra her geçen yıl bir önceki yıla göre biraz daha büyümüş ve bugün maden ihracatımız içinde ilk sıradaki yerini almıştır.

Günümüzde klasik mermer üretim yöntemleri terk edilerek modern üretim yöntemlerine geçilmiştir. Mermer işleme kapasiteleri sürekli büyümekte, modern tesislerimizin sayısı sürekli olarak artmakta ve uzun yıllar blok mermer üzerine olan ihracatımız artık büyük oranda mamul hale getirilerek yapılmaktadır.

Mermer sektöründe, 2.468 adet mermer işletme izinli ruhsat sahası (mermer ocağı), küçük ve orta ölçekli yaklaşık 2.000 fabrika ve 9.000 atölyede bulunmakta ve yaklaşık 300.000 kişi istihdam edilmektedir. Üretimin tamamına yakın kısmı özel sektör tarafından yapılmaktadır. Türkiye'de 2015 yılında yaklaşık 17,5 milyon m3 doğal taş üretimi yapılmıştır.

2011-2016 YILLARI DOĞAL TAŞ ÜRETİMLERİ

Sıra no:

Maden Adı

Üretim Miktarı

 

 

2011

2012

2013

2014

2015

2016

Birim

1

İgnimbrit

55.873

14.275

29.380

32.195

36.579

39.302

m3

2

Mermer

4.086.222

4.488.947

4.255.545

4.220.564

5.613.435

5.287.780

m3

3

Oniks

7.678

13.335

15.665

10.688

6.905

7.177

m3

4

Traverten

1.685.049

797.915

713.697

812.840

1.239.369

1.096.112

m3

Toplam

5.834.822

5.314.472

5.014.287

5.076.287

6.896.288

6.430.371

m3

 m3 = 2,7 ton

15.754.019

14.349.074

13.538.575

13.705.974

18.619.978

17.362.002

TON

1

Andezit

2.878.093

2.891.804

3.358.863

6.803.746

2.863.978

3.234.082

ton

2

Bazalt

18.860.838

24.013.727

21.870.408

22.887.509

23.060.917

24.883.169

ton

3

Granit

245.911

566.650

183.535

189.364

157.463

314.059

ton

4

Dekoratif taş + Mozaik + Kayrak vd.

651.932

296.802

483.178

857.551

108.155

1.151.162

ton

5

Serpantin

2.514.601

1.025.427

14.701

13.112

138.454

991.276

ton

6

Yapıtaşı

270.270

65.756

37.945

33.553

68.302

85.790

ton

7

Diyabaz

293.777

94.835

335.958

226.939

331.027

3.132.276

ton

8

Gabro

 

 

252.463

255.070

198.947

540.103

ton 

Toplam

25.715.422

28.955.001

26.537.051

31.266.844

26.927.243

34.331.917

ton

Genel Toplam

41.469.441

43.304.075

40.075.626

44.972.818

45.547.221

51.693.919

ton

 

Mermer, blok veya kesilmiş parlatılmış olarak ihraç edilmektedir. Doğal taş ihracatında katma değeri en yüksek ürün, işlenmiş mermer ve işlenmiş travertendir. Sektörün ihracat potansiyeli, yatırımlara paralel olarak hızla gelişmektedir. 2003-2016 arasında doğal taş ihracatımız %333 artışla 1,5 milyon tondan 6,5 milyon tona yükselmiştir.

İhracat geliri ise 2014 yılında 2,1 milyar dolardan 2015 yılında 1,9 milyar dolara düşmüştür. 2013 yılı doğal taş ihracatının %53,7'sini işlenmiş ürünler oluşturmaktadır. İhracatın en önemli kısmını oluşturan işlenmiş mermer ve traverten ihracatında ilk sırada yer alan ülke ABD'dir. ABD'yi Suudi Arabistan, Irak takip etmektedir. Blok mermer ihracatında ise en önemli alıcı yine Çin Halk Cumhuriyeti'dir. Bu ülkeyi sırasıyla Hindistan ve Tayvan takip etmektedir.

Dünya doğal taş ihracat sıralamasında daha birkaç yıl öncesine kadar sekizinci sırada yer alan Türkiye doğal taş sektörü, 2006 yılı itibari ile beşinci sıraya yükselmiştir. Özellikle mermer ve traverten ihracatında 2009 yılında da Çin, İtalya ve İspanya'yı geride bırakarak en fazla ihracat gerçekleştiren ülke olmuştur.

 

Türkiye Doğal Taş İhracat Değerleri

DOĞAL TAŞLAR

2014

2015

2016

DOĞAL TAŞLAR (BLOK)

MİKTAR (KG)

TOPLAM ($)

MİKTAR (KG)

TOPLAM ($)

MİKTAR (KG)

TOPLAM ($)

Mermer-Traverten Ham, Kabaca Yontulmuş Veya Blok

5.684.901.246

1.122.667.120

4.350.560

872.920.320

4.360.083

860.077.715

Granit Ham, Kabaca Yontulmuş veya Blok

578.326.661

17.679.606

112.087

9.649.937

100.661

10.836.568

Kayağan Taşı - Ham veya Kabaca Yontulmuş

4.495.585

566.137

3.041

381.419

3.110

376.619

TOPLAM:

6.267.723.492

1.140.912.863

4.465.688

882.951.676

4.463.854

871.290.902

DOĞAL TAŞLAR (İŞLENMİŞ)

 

İşlenmiş Mermer

1.573.555.264

760.940.565

1.508.437

752.803.933

1.529.425

694.929.225

İşlenmiş Traverten

494.826.424

261.150.998

456.700

226.831.623

436.054

199.708.953

İnşaata Elverişli Diğer İşlenmiş Taşlar

30.109.570

24.422.101

24.809

14.099.573

26.117

14.681.631

Tabi Taşlardan Karo, Ranül, Parça ve Tozları

32.407.415

14.273.956

26.153

14.968.446

24.675

10.346.341

Tabii Taşlardan Kaldırım ve Döşeme Taşları

13.952.320

1.834.714

13.846

4.094.093

21.089

5.824.952

İşlenmiş Granit

21.643.647

14.042.286

18.458

8.091.430

15.027

5.510.952

Kayağan Taşı - İşlenmiş

2.482.660

4.817.638

1.777

2.417.882

2.067

3.578.799

TOPLAM:

2.168.977.299

1.081.482.258

2.050.179

1.023.306.980

2.054.455

934.580.855

DOĞAL TAŞLAR GENEL TOPLAMI

8.436.700.792

2.222.395.120

6.515.868

1.906.258.655

6.518.308

1.805.871.758

 

Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.