[Güncelleme: 31/01/2011]

Ülkemiz, üzerinde bulunduğu jeolojik yapının bir sonucu olarak dünyada kendi hammadde gereksiniminin önemli bir bölümünü karşılayabilen maden çeşitliliğine sahip nadir ülkelerden biridir. Dünyada toplam maden üretimi itibarı ile 28'inci, üretilen maden çeşitliliği açısından da 10'uncu sırada yer almaktadır. Dünya genelinde ticareti yapılan 90 çeşit madenden bugüne kadar sadece 13'ünün varlığı ülkemizde belirlenememiştir. Ülkemiz, geri kalan 50 çeşit maden açısından zengin ya da çok zengin, 27 çeşit maden bakımından ise yetersiz kaynaklara sahiptir.

Rezerv yönünden, başta bor, trona, bentonit, mermer, feldspat, manyezit, alçıtaşı, pomza, perlit, stronsiyum ve kalsit olmak üzere Türkiye dünyanın sayılı zengin ülkelerinden birisi konumundadır.

• Dünya bor rezervinin %72’si,
• Dünya feldispat rezervinin %23’ü,
• Bentonit rezervinin %20’si ülkemizde bulunmaktadır.
• Dünya da ikinci büyük soda külü rezervi olan Beypazarı Trona yatağını işletmek üzere kurulan tesis, yılda 1 milyon ton soda külü, 100 bin ton sodyum karbonat üretimi ile dünya tüketiminin %2,5’ini karşılamaktadır.

Türkiye'de bilinen 3.500'e yakın metalik ve 2.000 civarında endüstriyel hammadde yatak ve zuhurları bulunmaktadır. Ayrıca, 600'ün üzerinde sıcak su kaynağı ve 140'ın üzerinde belirlenmiş jeotermal enerji alanı bulunmaktadır.

Tablo : Madencilik Verileri

	Birim	2000	2007	2008	2009	2010
ÜRETİM
Madencilik Sektörü Üretimi	Milyon TL	1.658	10.531	13.458	14.235	11.351*
Sanayi İçindeki Pay	%	4,32	6,28	7,17	7,92	7,32
GSYH İçindeki Pay	%	0,99	1,23	1,42	1,49	1,40
DIŞ TİCARET
Madencilik İthalatı	Milyon Dolar	7.097	25.314	35.650	20.625	20.522**
İthalat İçindeki Pay	%	13,02	14,88	17,65	14,64	17,87
Madencilik İhracatı	Milyon Dolar	569	1.661	2.155	1.683	1.224**
İhracat İçindeki Pay	%	1,82	1,55	1,63	1,65	2,40
YATIRIM
Toplam Madencilik Yatırımları	Milyon TL	324	3.120	3.260	3.069	4.224***
Kamu Yatırımları	"	100	651	665	826	1.456
Özel Sektör Yatırımları	"	224	2.263	2.295	2.243	2.767
Toplam Yatırımlar İçinde Madencilik Sektörünün Payı	%	1,62	1,59	1,54	1,87	2,03

* 2010 III.Dönem Sonu Değerleridir.                                                  Kaynak : DPT Web sayfası
** 2010 Ekim Sonu Değerleridir.
***  Gerçekleşme Tahmini

2000-2010 yılları arasında madencilik sektörü üretiminin toplam sanayi sektörü üretimi içindeki payı sürekli artış göstererek cari fiyatlarla %4,32'den 7,32'ye (2010 Eylül sonu itibariyle) yükselmiştir. GSYİH içindeki payı ise %0,99'dan 1,40'a çıkmıştır.

Madencilik sektörünün (ham petrol ve doğal gaz dâhil) toplam ithalatı 2000 yılında 7,1 milyar dolar iken sürekli bir artış göstererek 2007 yılında 25,3 milyar dolara, 2008 yılında da 35,7 milyar dolara ulaşmıştır. 2009 yılında küresel mali kriz nedeniyle azalma gösteren madencilik ithalatı 20,6 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu mali krizin etkilerinin azaldığı 2010 yılında Ekim ayı sonu itibariyle ithalat 20.522 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2000 yılında %13,02 olan sektörün toplam ithalat içindeki payı, 2008 yılında %17,65, 2009 yılında %14,64 ve 2010 yılı Ekim ayında da %17,87 olarak gerçekleşmiştir.

Madencilik ihracatı 2002 öncesindeki durağanlığa karşılık, bu yıldan itibaren hızlı bir artış sürecine girmiştir. 2004 yılında 5177 sayılı Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra sektörde gelişen hareketlenmeyle birlikte maden ihracatında da önemli bir artış olmuştur. 2000-2008 döneminde sektör ihracatı yaklaşık 3,79 kat artış göstererek 569 milyon dolardan 2.155 milyon dolara yükselmiştir. 2009 yılında ise küresel mali krizin etkisiyle 1.683 milyon dolar olarak gerçekleşen ihracat 2010 yılının Ekim ayı sonunda 1.224 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Madencilik sektörü yatırımlarında 2000 yılı sonrasında çok ciddi bir artış trendi yakalanmıştır. Toplam yatırımlar 2000-2009 yılları arasında 10,1 kat artmıştır. 2000 yılında 324 milyon TL olan madencilik yatırımları 2009 yılında 2.243 milyon TL'si özel sektör yatırımları, 826 milyon TL'si kamu sektörü yatırımları olmak üzere toplamda 3.069 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. 2009 yılı madencilik sektörü yatırımlarında %73'lük pay ile özel sektör başı çekmektedir.

Madencilik yatırımlarının 2010 yılı tahmini rakamlarına göre 2.767 milyon TL'si özel sektör yatırımları, 1.456 milyon TL'si de kamu sektörü yatırımları olmak üzere toplamda 4.224 milyon TL düzeyinde olması beklenmektedir. Bu gerçekleşmelere göre madencilik yatırımlarında özel sektör yatırımlarının payı %65 düzeyindedir.

(Kaynak: DPT Sektörlere Göre Sabit Sermaye Yatırımları)

Bakanlığımız Madencilik Kurum ve Kuruluşları ile Politikaları

NOT: Burada yer verilen bilgiler Bakanlığımız Web Sayfası kullanıcılarına bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup bağlayıcı bir resmi belge niteliği taşımamaktadır.